Rozprawka o wielu dzisiejszych "kościołach"

Czytając w tych dniach Księgę Sędziów, opisującą czasy, gdy każdy robił, co mu się podobało [Sdz 17,6] natrafiłem na dość trafną analogię do tego, co obserwuję w dzisiejszych środowiskach ewangelicznych i charyzmatycznych. Podłoże i okoliczności powstawania wielu nowych wspólnot jako żyw przypomina tamtejsze zachowanie ludzi będących potomkami Jakuba i – bądź co bądź – przynależących do ludu Bożego.

Pierwszym spostrzeżeniem tej analogii stał się opis reakcji na niegodziwe postępowanie, żeby nie powiedzieć przestępstwo. Gdy pewnej matce stało się jasne, że pieniądze uważane przez nią za skradzione, przywłaszczył sobie jej rodzony syn, w jednej chwili zmieniła front i zamiast nagany, udzieliła mu błogosławieństwa. Oddajmy głos Słowu Bożemu. Był pewien mąż z pogórza efraimskiego imieniem Micheasz. Rzekł on do swojej matki: Te tysiąc sto srebrników, które ci ukradziono, a ty przeklęłaś ten postępek, mówiąc to także przede mną, otóż srebrniki te są u mnie, ja je wziąłem, ale ci je zwracam. I rzekła jego matka: Niech będzie mój syn błogosławiony przez Pana! [Sdz 17,1-2].

Niejeden raz widziałem coś podobnego. Najpierw był jasno wyrażany sprzeciw wobec określonych, nagannych postaw i czynów, a potem – gdy się okazywało, że dotyczą one kogoś bliskiego i lubianego – następowała niespodziewana zmiana w podejściu do sprawy. Tak. Nepotyzm i kolesiostwo jak najbardziej ma miejsce także w środowiskach ewangelikalnych. Tak, bracia moi, być nie powinno [Jk 3,10]. Ponieważ u Boga nie ma względu na osobę [Rz 2,11] i On nie jest przekupny, bo nie przyjmuje darów [5Mo 10,17], dlatego też słudzy Boży powinni być zdolni – gdy zachodzi taka potrzeba - do bezstronnego piętnowania grzechu, czy to brat, czy przyjaciel, czy krewny [2Mo 32,27].

I oto w atmosferze tej przedziwnej akceptacji, a nawet zachwytu człowiekiem, którego raczej należało dyscyplinować aniżeli go błogosławić, otóż na podłożu owego przyzwolenia na zło, powstało nowe miejsce kultu. Wtedy rzekła jego matka: Poświęciłam te srebrniki Panu od siebie na rzecz mojego syna, aby zrobiono z tego posąg ryty i lany. Zwrócił więc owe srebrniki swojej matce. Matka jego wzięła z tego dwieście srebrników i dała je odlewaczowi, a ten zrobił z tego posąg ryty i lany, który potem był w domu Micheasza. Tak więc ten mąż, Micheasz, miał dom Boży. Kazał też sporządzić efod kapłański i bożki domowe i powołał jednego ze swoich synów, aby był jego kapłanem [Sdz 17,3-5]. Trefne srebrniki w rękach owej kobiety zasponsorowały - alternatywny dla domu Bożego w Sylo – projekt „rodzinnego domu Bożego”.

Biblia mówi, że to, co było, znowu będzie, a co się stało, znowu się stanie; nie ma nic nowego pod słońcem. Czy jest coś, o czym można by powiedzieć: Oto jest coś nowego? Dawno to już było w czasach, które były przed nami [Kzn 1,9-10]. Nie trzeba być bacznym obserwatorem, by zauważyć do iluż podobnych inauguracji nowych miejsc spotkań dochodzi obecnie. Abstrahując od kwestii płci, gdy ludzie żywiący w sobie ducha niezależności dostaną do dyspozycji też trochę pieniędzy, bardzo łatwo przystępują do tworzenia nowej wspólnoty. I niezależnie od tego, czy będzie to formalnie zarejestrowany zbór, czy jakiś tzw. kościół domowy, tak czy owak, zazwyczaj chodzi o utworzenie czegoś lepszego, bo - własnego autorstwa.

Rzeczony założyciel domu Bożego, Micheasz, nie musiał nikogo pytać o zgodę i robił we własnym sanktuarium, co tylko chciał. Najwidoczniej odczuwał jednak jakiś dyskomfort, że jego projekt nie był zgodny z Prawem Bożym. Potrzebował nadać swojej prywatnej inicjatywie trochę więcej powagi i autorytetu poprzez zwerbowanie kogoś z plemienia Lewiego. Nie musiał nawet specjalnie szukać, a jedynie skorzystać z tego, że po świecie błąkał się jakiś lewita nie mogący znaleźć dla siebie miejsca. Wędrując tak, przyszedł na pogórze efraimskie do domu Micheasza. I rzekł do niego Micheasz: Skąd przybywasz? A ten odpowiedział: Jestem Lewitą z Betlejemu judzkiego, a idę, aby osiedlić się jako obcy przybysz gdziekolwiek się nadarzy. I rzekł do niego Micheasz: Zamieszkaj u mnie i bądź mi ojcem i kapłanem; dam ci za to dziesięć srebrników rocznie, odzienie i żywność. I przymusił Lewitę. Zgodził się tedy Lewita pozostać u tego męża i młodzieniec ten był dlań jak jeden z jego synów. Micheasz powołał tego Lewitę i młodzieniec ten został jego kapłanem, i pozostał w domu Micheasza [Sdz 17,8-12]. Swój znalazł swego. Szybko się polubili, a Micheasz mógł odetchnąć, że jego „dom Boży” wreszcie ma licencjonowanego kapłana.

Współcześni „Micheasze” tworzący swoje prywatne społeczności też nie są w ciemię bici. Wiedzą, że potrzebne im jest jakieś znane nazwisko, ktoś z duchowym autorytetem, kto uwierzytelniłby organizowane przez nich spotkania. Najlepiej, żeby był to człowiek słynący z duchowego obdarowania i z tego, że odniósł jakiś sukces. Byłoby wręcz idealnie, gdyby dał się zaprosić do posługi w ich „kościele” i można by potem pokazywać się z nim na wspólnej fotografii. Jeszcze lepszym sposobem na podbudowanie powagi niezależnej od nikogo społeczności, jest zwerbowanie do niej kogoś powszechnie znanego z niegdysiejszej służby w Kościele. Teraz takich wędrownych „mężów Bożych” jest coraz więcej. Utraciwszy miejsce swojej posługi, są otwarci na każdą propozycję, zwłaszcza, gdy w grę wchodzą też jakieś srebrniki, a przy tym nikt nie pyta o etyczną i moralną przeszłość. Całkiem skutecznym też sposobem na zwiększenie popularności wspólnoty jest możliwość pochwalenia się przynależnością do niej kogoś ze znanych celebrytów. Zawsze też w celu zwiększenia frekwencji na spotkaniach, w odwodach pozostaje oferta szybkiej ścieżki awansu dla osób przyłączających się do założonego „kościoła”. Łatwość dojścia w nim do głosu przyciąga ludzi głodnych akceptacji i poczucia bycia ważnym.

Micheasz był zadowolony: Teraz wiem, że PAN będzie mi szczęścił, kapłanem bowiem został u mnie Lewita! [Sdz 17,13]. Podobnie myślą dzisiejsi, od nikogo niezależni, założyciele prywatnych społeczności. Lecz pewność oparta na upozorowanych cechach Kościoła jest uczuciem zwodniczym. Przywódcy i członkowie okolicznych zborów z czasem może i zaczną uznawać samozwańczych pastorów za partnerów w służbie, lecz Chrystus Pan nie da się w coś takiego wciągnąć. „Kościół”, który powstał na miałkich fundamentach ludzkich ambicji i niezdolności do podporządkowania się duchowej zwierzchności, nie może cieszyć się Bożą przychylnością. Wspólnota zrodzona w atmosferze rozłamu bądź pogardy dla istniejących - mających świadectwo biblijnej, wieloletniej działalności - społeczności chrześcijańskich, po jakimś czasie także mierzyć się będzie z podziałem, a nawet z rozpadem.

Dobrze to obrazują dalsze losy „domu Bożego” Micheasza. Otóż pojawiła się w nim pięcioosobowa grupa ludzi poszukujących miejsca dla siebie i dla swoich ziomków. W trakcie tego rekonesansu, gdy byli obok domu Micheasza, przykuł ich uwagę głos młodego Lewity. Wstąpili do niego i zapytali: Kto cię tutaj sprowadził? Co tu robisz? I co cię tutaj trzyma? Lewita opowiedział, jak postąpił z nim Micheasz, i zakończył: Wynajął on mnie i jestem u niego kapłanem. Skoro tak — powiedzieli przybysze — to zapytaj, prosimy, Boga, czy powiedzie się nam w naszej drodze? Chcielibyśmy to wiedzieć. Kapłan odpowiedział: Idźcie w pokoju. PAN ma waszą drogę przed sobą [Sdz 18,3-6]. Zakontraktowany przez Micheasza kapłan okazał się dla tych pięciu mężczyzn bardzo otwarty i życzliwy. Udzielił im poparcia, a to nie pozostało bez echa. Po jakimś czasie bowiem, gdy już owi zwiadowcy znaleźli dla siebie miejsce, zjawili się z bardzo konkretną, a nawet nieznoszącą sprzeciwu, propozycją.

Krótko mówiąc, przyszli podebrać Micheaszowi jego kapłana wraz z wyposażeniem. Gdy zwiadowcy weszli do domu Micheasza i zabierali bożka, efod oraz terafy wraz z ulanym posągiem, kapłan wykrzyknął: Co wy robicie?!  Milcz! — nakazali. — Połóż rękę na ustach i chodź z nami. Będziesz naszym doradcą i kapłanem. Co wolisz? Być kapłanem dla rodziny jednego człowieka czy być kapłanem dla plemienia i całego rodu w Izraelu? Kapłan się rozchmurzył. Zabrał efod, terafy oraz bożka i dołączył do przybyłych [Sdz 18,18-20]. Tak oto niedawno powołany i uposażony kapłan poszedł do służby w liczniejszym zborze, tym razem Danitów. Mniejsza o to, że samowolnie utworzona przez Micheasza wspólnota została ogołocona i przeżywała rozżalenie. Danici byli na fali ekspansji. Bezprawnie przejęli nowe tereny i właśnie lokowali się w nich na stałe. Zapowiadała się im świetlana przyszłość. I postawili sobie posąg, który sobie sporządził Micheasz, na cały czas, dopóki dom Boży był w Sylo [Sdz 18,31]. Mogłoby się wydawać, że nasz lewita, opuszczając „dom Boży” Micheasza, dobrze trafił. Mógł teraz działać w szerszym towarzystwie innych kapłanów. Co z tego, że był to także nielegalny ośrodek kultu. Przecież nawet wnuk Mojżesza był w tym gronie! Niestety, okazało się, że była to służba tylko do dnia uprowadzenia mieszkańców tej ziemi do niewoli [Sdz 18,30].

Proszę mi wybaczyć, że tym razem “rozprawiałem” się z nielegalnymi, samozwańczymi ośrodkami kultu. Wolałbym być myślami przy domu Bożym w Sylo, chociaż i tam – jak wiemy z Biblii – działy się rzeczy niegodne sług Bożych. Jednakże dom Boży w Sylo miał Bożą rekomendację. Służyli tam powołani przez Boga kapłani i lewici, a prorocy Pańscy mieli go na oku. Gdy coś złego się w nim działo,  było komu reagować i wzywać do opamiętania. Prywatny “dom Boży” Micheasza takiego nadzoru duchowego w ogóle nie posiadał.

Dzisiejsze zbory, powstałe zgodnie z zasadami ewangelii Chrystusowej, też borykają się z rozmaitymi trudnościami. Lecz w każdym normalnym zborze Pańskim jest rada braci Starszych, którzy na co dzień dbają o prawowierność głoszonej w nim nauki, a także troszczą się o zgodne z nauką apostolską praktykowanie pobożności. Gdyby zaś nie udawało się im utrzymać wszystkiego w należytym porządku, to z racji denominacyjnej przynależności lokalnego zboru, mają wsparcie duchowe i nadzór zwierzchnictwa całego Kościoła.

Kończąc dodam, że poszczególne wspólnoty chrześcijańskie łączy w Kościół wspólna doktryna i podobny sposób praktykowania pobożności. Mamy różne Kościoły, bo różnimy się w zrozumieniu Pisma Świętego i różne miewamy wyniki działalności misyjnej. Nowe zbory, powstające w wyniku zdrowego pączkowania istniejących, lokalnych społeczności, bądź w rezultacie ich pracy misyjnej, charakteryzują się tym, że chętnie przynależą do Kościoła i poddają się duchowemu zwierzchnictwu jego przywódców. Czerwona lampka niech pali się nam przy tych wspólnotach, które nad sobą żadnego zwierzchnictwa nie uznają, bądź przynależą do Kościoła pozornie, jedynie ze względu na jakieś korzyści i przywileje.

Wszakże fundament Boży stoi niewzruszony, a ma tę pieczęć na sobie: Zna Pan tych, którzy są jego, i: Niech odstąpi od niesprawiedliwości każdy, kto wzywa imienia Pańskiego [2Tm 2,19].

Posłuchaj głosu swego sumienia

Sumienie. Postępujemy zgodnie z sumieniem albo wbrew sumieniu. Mamy czyste sumienie albo wyrzuty sumienia. Budzimy sumienie albo je zagłuszamy. Czasem sumienie nas gryzie i dręczy... Każdy człowiek został wyposażony w życiową nawigację – zwaną sumieniem. Bo gdy poganie, nie mający Prawa, z natury czynią to, co Prawo nakazuje, to sami — choć Prawa nie mają — stanowią je dla siebie. Dowodzą też, że czyn zgodny z Prawem pochodzi z tego, co mają wypisane w swych sercach. Poświadcza to ich sumienie oraz myśli, które wzajemnie się oskarżają lub biorą w obronę (Rz 2,14-15). Niestety, jak w starszych modelach samochodów fabryczna nawigacja nie działa prawidłowo, bo np. nie rozpoznaje drogi, – tak też z powodu grzechu podobnie stało się z ludzkim sumieniem.

Zasadniczo rzecz biorąc, sumienie to zdolność pozwalająca odpowiednio oceniać własne postępowanie jako zgodne lub niezgodne z przyjętymi normami etycznymi. Sęk w tym, że te normy są w nas kształtowane przez środowisko, kulturę, ideologię, okoliczności i mogą bardzo odbiegać od norm biblijnych. Biblia mówi, że dla czystych wszystko jest czyste, natomiast dla skalanych i niewierzących nic nie jest czyste. Splamione są zarówno ich umysły, jak i sumienia (Tt 1,15). Niektórzy, wciąż przyzwyczajeni, że naprawdę istnieją jakieś bóstwa, spożywają złożone im ofiary i ich sumienie - wciąż słabe - ulega splamieniu (1Ko 8,7), a wskazania złego, splamionego sumienia nie mogą poprowadzić nas drogą życia.

Na szczęście Bóg w swojej niepojętej łasce oferuje nam możliwość duchowego odrodzenia i dar dobrego sumienia. Otrzymujemy go przez wiarę w Jezusa Chrystusa, gdy nawracamy się do Boga i przyjmujemy chrzest. Nie jest on obmyciem brudu ciała, lecz wyrażonym Bogu pragnieniem dobrego sumienia, odwołującym się do zmartwychwstania Jezusa Chrystusa (1Pt 3,21). Narodzeni na nowo z wody i z Ducha możemy zbliżać się do Boga ze szczerym sercem, w pełni wiary, mając serca oczyszczone od złego sumienia i ciało obmyte czystą wodą (Hbr 10,22). Innymi słowy, sam Bóg przez Ducha Świętego nadaje sumieniu chrześcijanina właściwość prawidłowego odczytywania Jego wskazań i stosowania ich w życiu.

Sumienie człowieka żyjącego bez Boga nie jest instrumentem spolegliwym. Posłużmy się ilustracją urządzenia pomiarowego bez homologacji. Przede wszystkim nie można ufać jego wskazaniom. Miałem kiedyś tani manometr. Gdy sprawdzałem ciśnienie w oponie, za każdym razem dawał mi inne wskazania. W końcu kupiłem sobie porządny. Pomiar urządzeniem bez świadectwa homologacji nie daje też podstawy do jakichkolwiek dochodzeń i nawet nie ma sensu go używać. Można powiedzieć, że odrodzony człowiek dostaje od Boga dobre sumienie z duchową homologacją. Świadectwo tej homologacji składa się z trzech powiązanych ze sobą czynników: Norm Słowa Bożego, napełnienia Duchem Świętym i przynależności do lokalnej wspólnoty Kościoła. Sumienie to gr. syneidesis - tłumaczone też jako pomysł, rada, świadomość. Tym właśnie charakteryzuje się działanie dobrego sumienia. W każdych okolicznościach mamy pomysł, radę i właściwy ogląd sprawy. Pismo Święte zapewnia nam sprawdzony, wiarygodny punkt odniesienia. Dzięki Duchowi Świętem możemy wszystko prawidłowo odczytywać. Trwanie we wspólnocie owocuje wyważoną interpretacją otrzymywanych wskazań.

Sumienie jest psychiczną właściwością, o którą trzeba dbać i bardzo uważać, aby nie marnować jego wskazań. Zachowuj wiarę i dobre sumienie. Niektórzy je odrzucili i stali się rozbitkami w wierze (1Tm 1,19). Na czym polega odrzucanie dobrego sumienia? W natchnionym tekście pojawia się gr. apotheomai, czyli po polsku - odepchnąć, odsunąć, odpędzić, odegnać, wzgardzić. Dochodzi do tego, po pierwsze, gdy ktoś nie ma i nie chce mieć dobrego sumienia. Większość osób nie jest zainteresowana posiadaniem dobrego sumienia. Chcą żyć po swojemu. Może i czasem ruszy ich sumienie, jak po słowach Jezusa: Kto z was jest bez grzechu, niech pierwszy rzuci w nią kamieniem [Jn 8,7], lecz szybko się z tego otrząsają. Notorycznie odrzucają Bożą ofertę dobrego sumienia. Apostolskie wezwanie do zachowywania dobrego sumienia dotyczy osób, które je otrzymały w darze od Boga, a teraz, gdy się odzywa, tłamszą je i czym prędzej odrzucają. Pozwolę tu sobie na prostą ilustrację. Samochód mojej żony został wyposażony w funkcję „start – stop”. Co z nią robię? Odrzucam ją, wyłączam, zanim dojadę do pierwszych czerwonych świateł. Podobnie niektórzy chrześcijanie zwykli robić z dobrym sumieniem.

Zaczynamy odrzucać dobre sumienie, gdy bagatelizujemy i lekceważymy Słowo Boże. Gdy przestajemy się modlić i zaniedbujemy społeczność z Bogiem. Gdy flirtujemy w myślach z pokusą do grzechu. Gdy zgrzeszyliśmy i od razu z tego nie pokutujemy. Gdy zaniedbujemy więzi rodzinne. Gdy opuszczamy zgromadzenia lokalnego zboru. Tak. Powyższe sytuacje stanowią pierwszy krok do całkowitego zagłuszenia dobrego sumienia. Diabeł chce trzymać nas z dala od Biblii, bo jej nieznajomość pozbawia nas bardzo ważnego czynnika utrzymującego nas na właściwym kursie. Zdawkowa modlitwa robi miejsce dla własnych myśli i emocji, a przebywanie w polu silnego pokuszenia wpływa na sumienie  bardzo wyniszczająco. Przechodzenie do porządku dziennego nad popełnionym grzechem coraz bardziej znieczula naszą wrażliwość na głos sumienia. W końcu dochodzi do tego, że nienawiść, brak przebaczenia czy trwanie w otwartym konflikcie nie powoduje już w nas żadnych wyrzutów sumienia.

Czym kończy się takie powolne zabijanie dobrego sumienia? Niektórzy je odrzucili i stali się rozbitkami w wierze. Jest tu gr. nauageo, co znaczy ulec rozbiciu na morzu, rozbić się. Dokładnie tego samego słowa użył apostoł Paweł, gdy opisując swoje wcześniejsze losy napisał, że trzy razy rozbił się ze mną okręt (2Ko 11,25). Rozbitek, to ktoś, kto przestał dalej płynąć, bo nie ma już na czym. Fale wyrzuciły go na jakąś wyspę i wprawdzie żyje, ale już nie zdąża do obranego wcześniej celu. Leży sobie na plaży, gdy inni wciąż są w drodze. Utknął w pół drogi i – jeżeli nikt go nie poratuje – będzie całymi latami, jak Robinson Crusoe, tkwił w miejscu.

Aby nie stać się takimi rozbitkami, należy zachowywać wiarę i dobre sumienie. Dar dobrego sumienia domaga się używania go w codziennym życiu. Trzeba nam nie tylko słuchać, ale dać posłuch, okazać posłuszeństwo głosowi swego sumienia! Odzywając się, sumienie wspomaga nas na różnych kierunkach dobrego myślenia i postępowania. Pierwszym i najważniejszym z nich jest miłość. A celem tego, co przykazałem, jest miłość płynąca z czystego serca i z dobrego sumienia, i z wiary nieobłudnej (1Tm 1,5). Innym kierunkiem dyktowanym przez dobre sumienie jest stosowanie się do obowiązującego prawa, uchwalanego i nakazywanego nam przez władzę. Stąd należy się jej podporządkowywać, nie tylko ze względu na gniew, ale także ze względu na sumienie (Rz 13,5). Jeszcze innym kierunkiem, w którym prowadzi nas głos sumienia, jest dobre świadectwo życia. W tym wszystkim naszą chlubą było świadectwo naszego sumienia. Potwierdzało nam ono, że w stosunkach z ludźmi, a szczególnie z wami, postępowaliśmy z właściwą Bogu prostotą i szczerością — nie jako po ludzku mądrzy, lecz jako polegający na Jego łasce (2Ko 1,12).

Jak ten posłuch głosowi dobrego sumienia okazujemy na co dzień? Gdy, na przykład, rodzi się w nas niechęć do jakiegoś człowieka, bo nas obgadał, zdenerwował lub skrzywdził, sumienie delikatnie się odzywa i zaczyna nas prowadzić w stronę przebaczenia. Przebaczajcie sobie nawzajem, podobnie jak wam Bóg przebaczył w Chrystusie (Ef 4,32). Dając temu posłuch, oszczędzamy sobie mnóstwa szkodliwych emocji oraz zyskujemy upodobanie u Boga i ludzi. Gdy zaniedbujemy społeczność z Bogiem i udział w życiu zboru – dobre sumienie niepokoi nas i wzywa do duchowej odnowy. Przejmując się tym, szybko powracamy do rozważania Słowa Bożego, modlitwy i regularnego udziału w nabożeństwach i spotkaniach, co podoba się Bogu i ludziom. Gdy ogarnia nas lenistwo i awersja do poleceń rodziców lub przełożonych, dobre sumienie podpowiada nam, abyśmy czym prędzej wzięli się w garść i potraktowali te polecenia jako znak, że jesteśmy komuś przydatni. Iluż ludzi chciałoby poczuć, że są jeszcze potrzebni, a nikt ich już o nic nie prosi. Gdy mąż lub żona milknie w codziennych kontaktach i zaczyna się od nas oddalać, skłonni jesteśmy ze zwykłej przekory robić podobnie. Posłuchajmy wszakże, co w takiej sytuacji mówi nam wewnętrzny głos dobrego sumienia? Gdy damy mu posłuch i przełamiemy impas odzywając się, przytulając, proponując wspólną kawkę itp. – horyzont się przejaśnia i od razu w mieszkaniu robi się jakoś radośniej.

Tak. Przez wiarę w Jezusa Chrystusa, potwierdzoną chrztem wiary, otrzymaliśmy dar dobrego sumienia. W związku z tym usilnie się staram mieć zawsze czyste sumienie wobec Boga oraz wobec ludzi (Dz 24,16) – oświadczył apostoł Paweł. My też korzystajmy z tego daru. Bądźmy posłuszni głosowi swego sumienia! Utrzymujmy swoje sumienie w należytej sprawności poprzez regularny kontakt z Biblią, dbałość o napełnienie Duchem Świętym oraz trwanie we wspólnocie Kościoła.

Posłuchaj głosu swego sumienia - w wersji video